Myiasis

Ieder jaar weer worden er, bij de dierenartspraktijk waar ik werk, met grote regelmaat konijnen binnengebracht met myiasis. Voor veel konijnen komt het bezoek aan de dierenarts helaas te laat. Konijneneigenaren zijn blijkbaar onvoldoende op de hoogte van de ernstige problemen die bij deze dodelijk huidaandoening kan ontstaan. Hopelijk kan ik u hiermee op de hoogte brengen van myiasis, zodat er jaarlijks minder konijnen hoeven te lijden.

Oorzaak van myiasis

Het Myasisgrootste huidprobleem in de zomer bij konijnen is myiasis, ook wel huidmadenziekte genoemd. De ziekte wordt veroorzaakt door een aantal soorten vliegen, allen uit de orde van de tweevleugeligen. Een bekende veroorzaker is de groene vleesvlieg (Lucilia sericata, ook wel blauwgroene bromvlieg, strontvlieg of schapengoudvlieg genoemd).

Ontstaan van myiasis

Deze vleesvlieg legt haar eitjes op warme en vochtige plaatsen, zoals een natte vacht van een incontinent konijn of van een konijn dat diarree heeft . Dit is dus meestal rondom de anus. Schapen zijn ook regelmatig het slachtoffer van myiasis. De aangekoekte keutels of natte vacht zorgen dat de huid gaat ontsteken. Vliegen worden aangetrokken door de geur die van een ontstoken huid afkomt. Ze leggen eitjes op de poep of op de huid die ontstoken is. Binnen enkele uren tot dagen komen er maden uit de eitjes, welke zich met mondhaken vastzetten aan de huid van het dier. Deze maden kunnen van verschillende groottes zijn, van heel klein tot wel 1 cm lang. Een made is wittig van kleur en kan zich redelijk snel bewegen. De maden kruipen onder de huid en richten enorme schade aan. Hier voeden de maden zich met het vlees uit de huid en eten zich een weg naar binnen in het konijn. Zolang de maden blijven groeien, blijven ze zich een weg naar binnen eten. Als dit niet snel wordt ontdekt is het vaak al te laat voor het konijn. Hij is al zo verzwakt dat hij niet meer geholpen kan worden en het vreselijke euthanaseren zal er op moeten volgen. Als er niets aan gedaan wordt, eten ze het dier levend op. Het dier zal dan binnen een week sterven.

Wie wordt het slachtoffer?

In feite belagen deze vliegen elk dier. Meestal zien we de aandoening bij konijnen en schapen, een enkele keer ook bij honden en katten. MyasisMaar zieke dieren zijn een grotere prooi, omdat deze vaak vervuild zijn. Daarom loopt elk konijn, dat zichzelf niet goed schoon kan houden, gevaar. Een groot gevaar lopen de konijnen met overgewicht, een grote wam (huidophoping onder de kin), huidplooien, incontinentieproblemen, oudere konijnen eventueel met artritis, langharige rassen en konijnen met tandproblemen. Ook dieren met wonden moeten beschermd worden. Ook wanneer konijnen verkeerde voeding krijgen, kan myiasis bij warm vochtig weer binnen 24 uur ontstaan. Vaak is aangekoekte poep geen diarree maar ten gevolge van een verkeerde voeding. Een konijn heeft 2 soorten keutels namelijk gewone keutels en blindedarmkeutels. Een konijn moet zijn blindedarmkeutels opeten om belangrijke voedingsstoffen binnen te krijgen. Als het konijn deze niet opeet geeft dit een vieze kont. Vaak wordt er gedacht dat er diarree aanwezig is, maar er is gewoon een voedingsprobleem doordat de eigenaar teveel konijnenvoer aan het konijn geeft.

Symptomen van myiasis

Elk konijn reageert anders op de symptomen van de madenziekte. MyasisWaar het ene konijn zich in een hoekje drukt, zal het andere druk rondjes gaan rennen om zo weg te lopen voor de pijn. De vleesetende maden gaat gepaard met pijn en enorme jeuk. De achterhand van het dier is rood en vies. Wanneer er tussen de haren gekeken wordt, kunnen de maden al gezien worden. Later worden de dieren sloom. De besmetting verspreidt zich van de anus omhoog naar de rug en de zijden van het konijn. Wanneer er veel maden op een konijn zitten, kan het konijn binnen een week sterven als gevolg van shock, weefselverlies, bijkomende ontstekingen of een bloedvergiftiging. Een snelle behandeling is dus noodzakelijk.

Behandeling

Aarzel niet en treed zo snel mogelijk op. Breng het konijn per direct naar de dierenarts zodat er goed gehandeld kan worden. Ga niet zelf dokteren omdat er meer aan de hand is dan alleen de maden die u ziet. Veelal worden de konijnen voor 24 uur opgenomen omdat ze vaak pijn hebben en in shock toestand worden binnengebracht. De dierenarts zal de aangetaste delen kaal maken en goed wassen met betadine. De maden moeten een voor een met een pincet worden verwijderd hetgeen een tijdrovend en naar karweitje is. MyasisNa het kaal maken en wassen wordt pas echt duidelijk hoe erg de schade is. De open wonden kunnen niet veilig behandeld worden met een gif wat tegen maden werkzaam is. Wel kan de dierenarts een prikje geven met een veilig en parasieten dodend middel. Daarnaast zal de dierenarts het konijn behandelen met een pijnstiller en een antibiotica. Verder dient u zelf regelmatig te controleren of er nog maden aanwezig zijn. Deze moeten worden verwijderd en het konijn moet regelmatig worden gewassen. De dierenarts zal het konijn nog controleren op andere mogelijk nog aanwezige problemen zoals verkeerde voeding, diarree, gebitsproblemen e.d. Het daarop volgende meest belangrijke is om ervoor te zorgen dat er geen nieuwe vleesvliegen bij de open wonden kunnen komen. Het konijnenverblijf dient geheel afgesloten te worden met vliegengaas.

Preventie

Myasis is een stressvolle en mogelijk fatale aandoening welke vaak eenvoudig voorkomen had kunnen worden. Onder goede verzorging valt zeker ook het gezegde “voorkomen is beter dan genezen”. Maar hier volgen een aantal tips:

  • Het konijnenverblijf goed schoon en vooral droog houden. In de zomermaanden twee maal per week het hok goed schoon maken. Eventueel een laag kranten op de bodem en een laag zaagsel erop voor goede absorptie van vocht en daar overheen een laag stro.
  • Controleer in de zomermaanden dagelijks het konijn of er geen ontlasting of urine aan de vacht kleeft of dat er wondjes zijn. De vliegen hebben een voorkeur voor deze plaatsen om hun eitjes te leggen.
  • Wees alert op de aanwezigheid van blauwgroene bromvliegen in de buurt van het konijn. De vliegen kunnen goed bij het konijn weggehouden worden om het verblijf vliegengaas aan te brengen. Indien er groene vliegen bij uw konijn rondhangen controleer dan uw konijn en het hok dan ook een keer extra!
  • Geef het konijn de juiste voeding; maar 20 gram konijnenbiks per kilogram lichaamsgewicht en ongelimiteerd hooi.
  • Laat in geval van een vochtige vacht door diarree of een blaasontsteking, deze door de dierenarts behandelen.

Myiasis is ook een geneesmiddel

Door de eigenschap van de larven om vlees op te eten, werden en worden die larven gebruikt bij mensen die slecht helende wonden hebben, de zogenaamde madentherapie. Madentherapie is het gebruik van maden bij de behandeling van bijzondere wonden. De maden worden voor dit doel gekweekt. De maden ruimen dood weefsel en daarmee tegelijkertijd bacteriën op. Hierdoor ontstaat een betere doorbloeding en daarmee een betere genezing van de wond. Infectie en verdere achteruitgang van de wond wordt daardoor voorkomen.